Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Польские сказки
Шрифт:

Twardowski byl dobry szlachcic, bo po mieczu i kadzieli. Chcial mie'c wiecej rozumu, niz maja drudzy poczciwi ludzie, i znale'z'c na 'smier'c lekarstwo, bo nie chcialo mu sie umrze'c.

W starej ksiedze raz wyczytal (в старой книге он однажды вычитал; ksiega – книга), jak diabla przywola'c mozna (как дьявола можно призвать; diabel – дьявол); o p'olnocnej porze przeto cicho wychodzi z Krakowa (в полуночную пору = в полночь поэтому тихо выходит из Кракова; pora – время, пора; p'olnoc – полночь; o – в /при обозначении времени/), kedy leczyl w calym mie'scie (где он лечил во всём городе; miasto – город), i przybywszy na Podg'orze (и прибыв на Подгуже; podg'orze – подгорье, предгорье), zaczal biesa glo'sno wzywa'c (начал беса громко звать). Stanal predko zawezwany (встал он /перед ним/ быстро, вызванный; zawezwa'c – позвать, вызвать); jak w one czasy bywalo (как в те времена бывало), zawarli z soba umowe (заключили они между собой договор; zawrze'c umowe – заключить договор). Na kolanach zaraz diabel napisal dlugi cyrograf (на коленях дьявол сразу написал длинное обязательство; cyrograf – уст. письменное обязательство), kt'ory wlasna krwia Twardowski (которое Твардовский собственной кровью; krew – кровь), wyci'snieta z serdecznego palca (выдавленной из безымянного пальца; palec serdeczny – безымянный палец), podpisal (подписал).

W starej ksiedze raz wyczytal, jak diabla przywola'c mozna; o p'olnocnej porze przeto cicho wychodzi z Krakowa, kedy leczyl w calym mie'scie, i przybywszy na Podg'orze, zaczal biesa glo'sno wzywa'c. Stanal predko zawezwany; jak w one czasy bywalo, zawarli z soba umowe. Na kolanach zaraz diabel napisal dlugi cyrograf, kt'ory wlasna krwia Twardowski, wyci'snieta z serdecznego palca, podpisal.

Miedzy wielu warunkami byl ten gl'owny (среди многих условий было то главное; miedzy – между, среди; warunek – условие): ze dop'oty ni do ciala (что до тех пор ни до тела; dop'oty – до тех пор), ni do duszy czart zadnego prawa nie ma (ни до души чёрт никакого права не имеет; prawo do czego's – право на что-л.), dop'oki Twardowskiego w Rzymie nie ulapi (пока Твардовского в Риме не схватит; dop'oki – пока; до тех. пор, пока; lapa'c – ловить, хватать).

Na mocy tej umowy diablu (согласно этому договору, дьяволу; moc – сила; na mocy czego's – в силу чего-л.; na mocy uchwaly – согласно решению), jako swemu sludze (как своему слуге; swemu = swojemu; sluga – слуга), rozkazal naprz'od (приказал сначала), by z calej Polski srebro zani'osl w jedno miejsce i piaskiem dobrze przysypal (чтобы он со всей Польши серебро отнёс в одно место и песком хорошо = хорошенько присыпал; caly – целый, весь; zanie's'c – отнести; piasek – песок). Wskazal mu Olkusz 4 (указал ему /на/ Олькуш; wskaza'c – показать, указать); posluszny sluzka dopelnil rozkaz wydany i z tego srebra powstala slawna kopalnia srebra w Olkuszu (послушный служка выполнил отданный /ему/ приказ, и из этого серебра возник знаменитый серебряный рудник в Олькуше; wyda'c – выдать; wyda'c rozkaz – отдать приказ, kopalnia – шахта, рудник).

4

Twardowski… szlachcic po mieczu i kadzieli – то есть Твардовский был шляхтичом как по отцовской (по отцу – «по мечу»), так и по женской линии (по матери – «по кудели», кудель – пучок льна для прядения).

Miedzy wielu warunkami byl ten gl'owny: ze dop'oty ni do ciala, ni do duszy czart zadnego prawa nie ma, dop'oki Twardowskiego w Rzymie nie ulapi.

Na mocy tej umowy diablu, jako swemu sludze, rozkazal naprz'od, by z calej Polski srebro zani'osl w jedno miejsce i piaskiem dobrze przysypal. Wskazal mu Olkusz; posluszny sluzka dopelnil rozkaz wydany i z tego srebra powstala slawna kopalnia srebra w Olkuszu.

Druga rzecz kazal (другую вещь приказал): do Pieskowej Skaly 5 by przyni'osl skale (в Пескову Скалу чтобы принёс скалу; do – в), wysoka (высокую), przewr'ocil na d'ol najcie'nszym ko'ncem (перевернул вниз самым тонким концом; d'ol – низ; na d'ol – вниз; koniec – конец), azeby tak wiecznie stala (чтобы она так вечно стояла). Posluszny giermek (послушный слуга; giermek – оруженосец; зд. слуга), jako pan kazal (как хозяин велел), postawil skale (поставил скалу), co dotad stoi i zwie sie Skala Sokola (что до сих пор стоит и зовётся Скалой Сокола; dotad – до сих пор).

5

Пескова Скала – замок в Польше, расположенный в 25 км к северо-западу от Кракова в Малопольском воеводстве.

Druga rzecz kazal: do Pieskowej Skaly by przyni'osl skale, wysoka, przewr'ocil na d'ol najcie'nszym ko'ncem, azeby tak wiecznie stala. Posluszny giermek, jako pan kazal, postawil skale, co dotad stoi i zwie sie Skala Sokola.

Wszystko, co jeno zazadal zywnie (всё, что только потребовал = пожелал; zazada'c – потребовать; co sie zywnie podoba – как заблагорассудится), mial na swoje zawolanie (имел по первому своему требованию; zawolanie – призыв, зов, клич; na zawolanie – по первому требованию); je'zdzil na malowanym koniu (ездил на расписном коне), latal w powietrzu bez skrzydel (летал в воздухе без крыльев; skrzydlo – крыло), w daleka droge siadal na koguta i predzej biezal niz konno (в дальнюю дорогу садился на петуха и быстрее бежал, чем верхом; daleki – далёкий, дальний; predki – быстрый; konno – верхом), plywal po Wi'sle ze swoja kochanka wstecz wody bez wiosla i zagli (плавал по Висле со своей любовницей вспять воды = против течения без весла = вёсел и парусов; wstecz – назад, обратно, вспять; wioslo – весло; zagiel – парус), a jak szklo wzial do reki (а как стекло взял = брал в руку; wzia'c – взять), zapalal wioski na sto mil odlegle (зажигал = поджигал деревни, находящиеся на расстоянии ста миль: «на сто миль отдалённые»; zapala'c – зажигать; odlegly – отдалённый; odeglo's'c – расстояние).

Wszystko, co jeno zazadal zywnie, mial na swoje zawolanie; je'zdzil na malowanym koniu, latal w powietrzu bez skrzydel, w daleka droge siadal na koguta i predzej biezal niz konno, plywal po Wi'sle ze swoja kochanka wstecz wody bez wiosla i zagli, a jak szklo wzial do reki, zapalal wioski na sto mil odlegle.

Upodobawszy jedna panne chcial sie ozeni'c (полюбив одну барышню, хотел женится), ale panna chowala we flaszce robaka i pod tym warunkiem obiecywala odda'c temu reke (но барышня прятала/хранила в бутылке червяка и при том условии обещала тому отдать руку; flaszka – бутылка; pod warunkiem – при условии), kto zgadnie co to za robak (кто отгадает, что это за червяк).

Twardowski, w ciemie nie bity (Твардовский, не лыком шит; ciemie – темя; nie w ciemie bity – не лыком шит: «не по темени битый/стукнутый»), przebral sie w dziada lachmany i przyszedl do ladnej panny (переоделся в лохмотья старика = стариковские лохмотья и пришёл к красивой барышне; dziad – дед; старик; przyj's'c – прийти; do – к). Pyta go zaraz (она его спрашивает сразу), ukazujac z dala flaszke (показывая издали бутылку; dal – даль; z dala – издали):

Upodobawszy jedna panne chcial sie ozeni'c, ale panna chowala we flaszce robaka i pod tym warunkiem obiecywala odda'c temu reke, kto zgadnie co to za robak.

Twardowski, w ciemie nie bity, przebral sie w dziada lachmany i przyszedl do ladnej panny. Pyta go zaraz, ukazujac z dala flaszke:

Co to za zwierze (что это за животное), robak czy waz (червяк или змея)?

Kto to odgadnie (кто это отгадает; odgadna'c – отгадать), bedzie m'oj maz (будет мой муж).

A Twardowski odrzekl na to (а Твардовский ответил на это; odrzec – ответить):

– To jest pszcz'olka (это пчёлка; pszczola – пчела), mo'sciwa panno (милостивая панна; mo'sciwy = milo'sciwy – уст. милостивый; panna – панна /обращение к незамужней женщине/)! Zgadl w istocie i wnet sie ozenil (отгадал действительно и сразу женился; zgadna'c – отгадать; istota – сущность, суть; w istocie – действительно, в действительности, по существу).

Co to za zwierze, robak czy waz? Kto to odgadnie, bedzie m'oj maz.

A Twardowski odrzekl na to:

– To jest pszcz'olka, mo'sciwa panno! Zgadl w istocie i wnet sie ozenil.

Pani Twardowska na rynku Krakowa ulepila z gliny domek (пани Твардовская на (на рыночной площади Кракова слепила из глины домик; pani – пани, госпожа /вежливое наименование замужней женщины/; rynek – рынок; рыночная площадь); w nim przedawala garnki i misy (в нём продавала горшки и миски; garnek – горшок). Twardowski za bogatego przebrany pana (Твардовский, переодетый богатым господином; przebra'c sie za kogo's – одеться, переодеться кем-л.), przejezdzajac z licznym dworem (проезжая с многочисленным двором = свитой; dw'or – двор /например, королевский/), tluc je zawsze czeladzi kazal (бить их всегда челяди приказывал; je – их /форма вин. падежа местоим. one/). A kiedy zona ze zlo'sci wyklinala w pie'n (а когда жена от злости проклинала всё на свете; ze – от /об эмоц. сост./; wyklina'c w pie'n – проклинать всё на свете), co zyje (что живёт = всё живое), on, siedzac w pieknej kolasie (он, сидя в прекрасном экипаже; kolasa – уст. экипаж), 'smial sie szczerze i wesolo (смеялся искренне и весело).

Pani Twardowska na rynku Krakowa ulepila z gliny domek; w nim przedawala garnki i misy. Twardowski za bogatego przebrany pana, przejezdzajac z licznym dworem, tluc je zawsze czeladzi kazal. A kiedy zona ze zlo'sci wyklinala w pie'n, co zyje, on, siedzac w pieknej kolasie, 'smial sie szczerze i wesolo.

Zlota mial zawsze by piasku (золота у него было всегда как песка: «золота имел…»; by – зд. как), bo co chcial (потому что /всё/, что он хотел), to diabel znosil (то дьявол приносил). Kiedy dlugo dokazuje (когда он /так/ долго резвится = шалил; dokazywa'c – резвиться, шалить), raz byl zaszedl w b'or ciemnisty bez narzedzi czarnoksieskich (однажды зашёл в тёмный дремучий лес без колдовских инструментов; byl – реликт давнопрошедшего времени; zaj's'c – зайти; b'or – дремучий лес; ciemny – тёмный). Zaczal duma'c zamy'slony (начал размышлять задумчиво: «задумчивый»; duma'c – книжн. думать, раздумывать, размышлять; zamy'slony – задумавшийся, погружённый в размышления; задумчивый), nagle napada go diabel i zada (вдруг нападает на него дьявол и требует; napada'c kogo's – нападать на кого-л.), aby niezwlocznie udal sie prosto do Rzymu (чтобы он немедленно отправился прямо в Рим).

Поделиться с друзьями: