Польские сказки
Шрифт:
Plyna, slo'nce pogodnie 'swieci; morze ciche, a echo juz roznosi po wybrzezu slowa pie'sni: Bieda ci, rybaku mlody! Stanawszy boginie blisko uj'scia rzeki postrzegly rybaka, jak siedzac na brzegu, rozwijal sieci. Zajety praca, nic nie zauwazyl, lecz gdy go urocze doszly 'spiewy, zwr'ocil wzrok na wode i ujrzal sto lodzi bursztynowych i sto przecudnych dziewic, a wszystkim przewodniczyla z korona na glowie, z bursztynowym berlem w reku kr'olowa morza. D'zwiek coraz milszy sie rozlega; otaczaja go morskie panny i swymi wdzieki do siebie wabi'c poczna:
O, rybaku piekny, mlody (о, рыбак красивый, молодой),
Porzu'c prace (брось работу), chod'z do lodzi (иди в лодку):
U nas wieczne tany, gody (у нас вечный пляс, пиршество; tany – мн. пляс; gody – мн. пиршество),
Nasz 'spiew troske twa oslodzi (наше пение твои хлопоты скрасит; troska – забота, хлопоты; oslodzi'c – перен. усладить, скрасить).
My obdarzym boskim stanem (мы одарим божественным состоянием; boski – божий; божественный),
Skoro z nami mieszka'c bedziesz (если с нами жить ты будешь):
'Sr'od nas bedziesz morza panem (среди нас будешь господином моря; 'sr'od = w'sr'od),
I naszym kochankiem bedziesz (и нашим любовником будешь; kochanek – любовник).
O, rybaku piekny, miody, Porzu'c prace, chod'z do lodzi: U nas wieczne tany, gody, Nasz 'spiew troske twa oslodzi. My obdarzym boskim stanem, Skoro z nami mieszka'c bedziesz: 'Sr'od nas bedziesz morza panem, I naszym kochankiem bedziesz.Slyszy to rybak i ujety zdradliwa poneta juz chce sie rzuci'c w objecia bogini (слышит рыбак это и, покорённый коварной приманкой, уже хочет броситься в объятия богинь; uja'c – расположить в свою пользу, покорить), gdy kr'olowa skinieniem berla kaze sie uciszy'c towarzyszkom i tak do zadumanego rzecze (когда королева
знаком = мановением скипетра приказывает утихнуть подругам и так задумчивому /рыбаку/ молвит; skinienie – кивок; жест, знак; skinieniem reki – мановением руки; rzec – молвить):
– St'oj (стой; sta'c – стоять), niebaczny (неосторожный)! Zbrodnia twa wielka i godna kary (преступление твоё большое и достойно наказания), jednak ci przebacze pod jednym warunkiem (однако я тебя прощу при одном условии; przebaczy'c komu's – простить кого-л.; warunek – условие; pod warunkiem – при условии). Spodobala mi sie twoja uroda (понравилась мне твоя красота); kochaj mnie (люби меня), a bedziesz szcze'sliwy (а = и будешь счастлив). Lecz je'sliby's wzgardzil milo'scia Juraty (но, если бы ты отверг любовь Юраты; wzgardzi'c kim's, czym's – пренебречь кем-л., чем-л.; отвергнуть кого-л., что-л.), wtedy za'spiewam ci taka piosenke (тогда я спою тебе такую песню), iz wnet bedziesz w mej mocy (что ты сразу будешь в моей власти: «в моей силе»; moc – сила), a za dotknieciem mego berla zginiesz na wieki (а по мановению моего скипетра погибнешь навеки; dotkniecie – прикосновение; dotkna'c kogo-czego – дотронуться; zgina'c – погибнуть).
Slyszy to rybak i ujety zdradliwa poneta juz chce sie rzuci'c w objecia bogini, gdy kr'olowa skinieniem berla kaze sie uciszy'c towarzyszkom i tak do zadumanego rzecze:
– St'oj, niebaczny! Zbrodnia twa wielka i godna kary, jednak ci przebacze pod jednym warunkiem. Spodobala mi sie twoja uroda; kochaj mnie, a bedziesz szcze'sliwy. Lecz je'sliby's wzgardzil milo'scia Juraty, wtedy za'spiewam ci taka piosenke, iz wnet bedziesz w mej mocy, a za dotknieciem mego berla zginiesz na wieki.
Mlodzieniec wyznal i zaprzysiagl jej wieczna milo's'c (юноша признался и дал ей клятву в вечной любви; mlodzieniec – молодой человек, юноша; wyzna'c co's – признаться в чём-л.; zaprzysiac – присягнуть, принять присягу, дать клятву).
Kr'olowa na to (королева на это):
– Teraz juz jeste's moim (теперь ты мой); nie zblizaj sie do nas (не приближайся к нам), bo zginalby's (потому что иначе ты бы погиб). Za to co wiecz'or bede przyplywa'c do ciebie i na tej g'orze (за это каждый вечер буду приплывать к тебе и на этой горе, co wiecz'or – ежевечерне, каждый вечер; g'ora – гора), kt'ora odtad od twego imienia zwa'c sie bedzie Castity (которая впредь от твоего имени будет называться /горой/ Каститы; odtad – с этого момента, впредь; imie – имя; zwa'c sie – зваться, называться), zawsze zobacze sie z toba (всегда увижусь с тобой).
Po czym zniknela kr'olowa z calym orszakiem (после этого королева исчезла со всей свитой).
Mlodzieniec wyznal i zaprzysiagl jej wieczna milo's'c.
Kr'olowa na to:
– Teraz juz jeste's moim; nie zblizaj sie do nas, bo zginalby's. Za to co wiecz'or bede przyplywa'c do ciebie i na tej g'orze, kt'ora odtad od twego imienia zwa'c sie bedzie Castity, zawsze zobacze sie z toba.
Po czym zniknela kr'olowa z calym orszakiem.
Rok juz minal (год уже прошёл), jak co wieczora kr'olowa Jurata przyjezdzala na brzeg i na g'orze widywala sie z kochankiem (как каждый вечер королева Юрата приезжала на берег и на горе виделась с любовником; co wieczora = co wiecz'or); lecz Perkun 13 (но Перкун), dowiedziawszy sie o tej schadzce (узнав об этом свидании; schadzka – свидание), rozgniewal sie mocno (рассердился сильно), ze bogini powazyla sie ukocha'c 'smiertelnika (что богиня осмелилась полюбить смертного). A gdy jednego roku wr'ocila kr'olowa do swego palacu (а когда одного года = в один год вернулась королева в свой дворец), spu'scil z nieba piorun (ниспослал с неба молнию), kt'ory rozproszywszy morskie balwany (которая, разогнав морские волны; rozproszy'c – рассеять, разогнать), uderzyl w mieszkanie kr'olowej (ударила в жилище королевы; mieszkanie – квартира, жилище), sama zabil i bursztynowy palac na drobne roztrzaskal czastki (саму /её/ убила и янтарный дворец разбила на мелкие частицы = вдребезги).
13
Перкун – главный бог у древних литвинов и прусов, владел, кроме всего прочего громами.
Rok juz minal, jak co wieczora kr'olowa Jurata przyjezdzala na brzeg i na g'orze widywala sie z kochankiem; lecz Perkun, dowiedziawszy sie o tej schadzce, rozgniewal sie mocno, ze bogini powazyla sie ukocha'c 'smiertelnika. A gdy jednego roku wr'ocila kr'olowa do swego palacu, spu'scil z nieba piorun, kt'ory rozproszywszy morskie balwany, uderzyl w mieszkanie kr'olowej, sama zabil i bursztynowy palac na drobne roztrzaskal czastki.
Rybaka za's Praamzimas przykul na dnie morza do skaly i polozyl przed nim trupa jego kochanki (а рыбака Праамжимас приковал на дне моря к скале и положил перед ним трупа = труп его любовницы), na kt'orego wiecznie patrzac (вечно смотря на который: «на который вечно смотря»), przymuszony jest oplakiwa'c swoje nieszcze'scie (он принуждён оплакивать своё несчастье). Dlatego to teraz (вот поэтому теперь), gdy wicher morski zburzy fale (когда морской вихрь поднимет волны; zburzy'c – разрушить; взвихрить, всклокочить), slycha'c jek z daleka (слышно стон издалека) – to jek biednego rybaka (это стон бедного рыбака); a woda wyrzuca kawalki bursztynu (а вода выбрасывает кусочки янтаря; kawalek – кусок; кусочек) – to sa szczatki palacu kr'olowej Baltyku (это обломки дворца королевы Балтийского моря; szczatek – обломок).
Rybaka za's Praamzimas przykul na dnie morza do skaly i polozyl przed nim trupa jego kochanki, na kt'orego wiecznie patrzac, przymuszony jest oplakiwa'c swoje nieszcze'scie. Dlatego to teraz, gdy wicher morski zburzy fale, slycha'c jek z daleka – to jek biednego rybaka; a woda wyrzuca kawalki bursztynu – to sa szczatki palacu kr'olowej Baltyku.
J'ozef Ignacy Kraszewski
(Юзеф Игнацы Крашевский)
13. Z chlopa kr'ol
(Из крестьянина – король)
Na imie mu bylo Gawel (звали его Гавел: «на имя ему было Гавел»; mie'c na imie – носить имя; jak masz na imie? – как тебя зовут?), byl najmlodszym z braci (был самым младшим из братьев; brat – брат) – wszyscy oni uchodzili za rozumnych (все они считались умными; uchodzi'c za kogo's – считаться кем-л.), jego gluptaskiem nazywano (его /же/ дурачком называли; gluptas – дурачок); nie dlatego (не потому), zeby rozumu nie mial (что ума у него не было: «чтобы ума не имел»; rozum – ум; разум), ale ze serce w nim bylo tak miekkie (а /потому/, что сердце в нём = у него было такое мягкое = доброе): ze o sobie nie pamietajac nigdy (что о себе не помня никогда), nad drugim sie lituje (другого жалеет; litowa'c sie nad kim's, czym's – жалеть кого-л., что-л.), zawsze w ko'ncu pokutowa'c za to musial (всегда в конце концов за это расплачиваться вынужден был = ему за это расплачиваться приходилось; koniec – конец; w ko'ncu – в конце концов;musie'c – быть должным, вынужденным).